Urazy Mechaniczne

Postępowanie przy złamaniach, zwichnięciach i ranach.

Ważne

Informacje zawarte w tej sekcji mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. W nagłych wypadkach zawsze dzwoń pod numer alarmowy 112.

Złamania

Unieruchomienie to podstawa. Unieruchom dwa sąsiednie stawy (przy złamaniu kości) lub dwie sąsiednie kości (przy urazie stawu). Sprawdzaj ukrwienie (tętno) poniżej urazu.

Zasada Potta:

  • Jeśli złamana jest kość → unieruchom dwa sąsiednie stawy.
  • Jeśli uszkodzony jest staw → unieruchom dwie sąsiednie kości.

Rany i Skaleczenia

Oczyść ranę wodą z mydłem lub solą fizjologiczną (nie wodą utlenioną, jeśli to głęboka rana - niszczy tkanki). Zbliż brzegi rany (paski steri-strip). Załóż jałowy opatrunek.

Skręcenia i Zwichnięcia - Metoda PRICE

Metoda PRICE (Protection, Rest, Ice, Compression, Elevation) jest zalecanym standardem pierwszej pomocy przy urazach tkanek miękkich według NHS, AAOS i Mayo Clinic. Stosuj przez pierwsze 48-72 godziny po urazie.

P

Protection (Ochrona)

Chroń uraz przed dalszym uszkodzeniem. Użyj stabilizatora, temblaka lub kul. Unikaj czynności, które nasilają ból.

R

Rest (Odpoczynek)

Unikaj obciążania uszkodzonej kończyny przez 24-48h. Nie oznacza to całkowitego unieruchomienia - delikatne ruchy zapobiegają sztywności. Używaj kul lub stabilizatora w razie potrzeby.

I

Ice (Lód/Chłodzenie)

Przykładaj lód owinięty w ręcznik przez 15-20 minut co 2-3 godziny. Nigdy nie aplikuj lodu bezpośrednio na skórę (ryzyko odmrożenia). Chłodzenie zmniejsza obrzęk i ból.

C

Compression (Ucisk)

Owiń bandażem elastycznym od palców w górę. Ucisk powinien być mocny, ale nie blokować krążenia. Jeśli pojawi się drętwienie lub sinienie - poluzuj.

E

Elevation (Uniesienie)

Unieś kończynę powyżej poziomu serca, np. na poduszkach. Pomaga to odpływowi krwi i limfy, redukując obrzęk. Szczególnie ważne przez pierwsze 48h.

Kiedy do lekarza?

  • Ból nie ustępuje po 48-72h lub nasila się
  • Obrzęk znacznie się powiększa
  • Nie możesz obciążyć kończyny w ogóle
  • Pojawia się deformacja lub trzeszczenie
  • Drętwienie lub mrowienie poniżej urazu
  • Skóra staje się blada lub sina

Metoda PRICE jest standardem pierwszej pomocy przy skręceniach i zwichnięciach. W przypadku podejrzenia złamania lub gdy ból nie ustępuje po 48h - skonsultuj się z lekarzem.

Źródła medyczne